MAHKEMESİ\t:Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI\t: 2016/138 E., 2019/42 K.
KARAR\t: Kabul
Taraflar arasında Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan inceleme sonucunda asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar davacı ... vekili ve davalı ... vekili, davalı ... vekili ve davalı ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA\t
Davacı ... vekili dava dilekçesinde; 16.12.2005 tarihinde Hisarcık İlçesi İslikaya Mevkiinde Eti Bor İşletmelerine ait davalı Nursoy İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. adlı taşeron firma tarafından yapılan dekapaj sahasında çalışanlardan ateşçi olarak görev yapan ... tarafından hafriyat amaçlı dinamit patlatması yapıldığını, patlama neticesinde etrafa dağılan kaya ve kil şeklindeki malzemelerin olay mahallinin yakınında iş makinesi yağlamakla uğraşan 12279432 sicil numaralı sigortalı ...'in vefatına sebebiyet verdiğini, meydana gelen olayın iş kazası olduğunu, Emet Asliye Ceza Mahkemesinin 2006/38 Esas sayılı ceza davası dosyası kapsamında alınan üç kişilik bilirkişi heyetini raporunda ... ve şantiye şefi ...'in işin ve işyerinin gerektirdiği eğitimi yeterli vermedikleri, gerekli kontrolleri yaparak kurallara uygun çalışmayı sağlamadıklarından dolayı 1/8'er oranda kusurlu, iş güvenliğinden sorumlu mühendis ...'un gerekli iş güvenliği tedbirlerini aldırmadıkları için 1/8 oranında, ateşçi ... atım yapılacak yerin temiz ve emniyetli olduğundan tamamen emin olmadan atım yaptığı için 2/8 oranında kusurlu bulunduğunu, 14.06.2006 tarihli 53/SR.23 sayılı sigorta teftiş kurulu raporuna göre ise şantiye şefi ... ve ...'nun kusurlu bulunduğunu, gerek ceza dosyasında gerekse teftiş kurulu raporunda kusurlu bulunan tüm çalışanlar ve davalı işverenin hem 506 sayılı Kanun'un 26/1 maddesi gereği hemde 26/2 nci maddesi gereği meydana gelen iş kazası nedeniyle kusurlu olduklarını, yapılan işi işveren davalı Nursoy İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Eti Maden İşletmesi Genel Müdürlüğü'nden taşeron olarak aldığını, yargılama sırasında alınacak bilirkişi raporunda Nursoy İnşaat ile Eti Maden İşletmeleri arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin irdelenmesini talep ettiklerini, 506 sayılı İş Kanunu'nun 87 nci maddede alt iş veren olan Nursoy İnşaat ile birlikte Eti Maden'in müştereken sorumlu tutulabilmesi için taşeron bir işte veya bir işin bölüm ve eklentilerinde işverenden iş alması ve bu işte kendi adına sigortalı çalıştırması ayrıca o işte işi ihale eden asıl işverenin de sigortalı çalıştırması gerektirdiğini, Nursoy İnşaat ile Eti Maden arasındaki ilişkinin bu şartları taşıdığını, dosya kapsamında alınacak bilirkişi raporunda asıl işveren olarak Eti Maden İşletmelerine de kusur izafe edildiği takdirde Eti Maden İşletmesine de dava açılarak davaların birleştirilmesi talebinde bulunulacağını, Sigortalı ...'in vefatı ile hak sahiplerine 51.620,93 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile 5.162,09 TL'sinin gelir bağlama ve onay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davacı ... vekili birleşen dava dilekçesi ile; 16.12.2005 tarihinde Hisarcık İlçesi İslikaya mevkisinde Etibor İşletmelerine ait Nursoy İnşaat Sanayi ve Ticaret taşeron şirketi tarafından yapılan dekapaj sahasında çalışanlardan sigortalı ...' in vefatı ile sonuçlanan iş kazası ile ilgili Emet Asliye Hukuk ( iş) Mahkemesinin 2011/246 esas sayılı dosyasında da davalılar hakkında tazminat davasının açtıklarını söz konusu dosyada kusur yönünden de bilirkişi incelemesi yaptırıldığını ve raporda davalı ... İşlemelerinin de asıl iş veren olarak %20 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiğini, sigortalı ...' in vefatı ile hak sahiplerine gelir bağlanmış olması nedeniyle toplam kurum zararlarının 51.620,93 TL. olduğunu, bu zararlarının fazlaya dair haklarının saklı kalmak kaydı ile 10.324,18 TL. sinin gelir bağlama onay tarihi olan 19.02.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İşletmelerinden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı ... cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde belirtilen hususları kabul etmediklerini, davacının davasının ve tüm taleplerinin reddine karar verilmesini talep ettiklerini, yapılacak olan hafriyat amaçlı patlamaların gelen patlayıcı maddelerin şantiye sahasına varış saatine bağlı olarak Hisarcık Emniyet Amirliğinin ve Etibor işletmeleri ateşçisininde gözetiminde bağlı olarak ya öğlen ya da öğleden sonra yapıldığını, kazanın olduğu gün patlamanın öğlen saatlerinde yapıldığını, ateşçi ...'nun davalı Nursoy İnşaatta ateşçi olarak çalışabilmek için noter onaylı vermiş olduğu ateşçi taahhütnamesinde patlayıcı maddenin mevzuata uygun olarak kullanılmasından patlama esnasında gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmasından patlayıcı maddelerinin muhafazasından ve kullanılmasından doğacak her türlü mesuliyeti peşinden kabul ederek mevzuat hükümlerine aykırı hareket ettiğinden tarafına yüklenecek her türlü mesuliyeti kabul ettiğini beyan ettiğini, ateşçi ...'na patlama işini ilgili tüzüğe uygun şekilde yapabilmesi için 7-8 işçi yardımcı olarak görevlendirildiğini, ...'nun işini ilgili tüzüğe uygun yapmadığından dolayı kusurlu olduğunu, kaza yerinde iş makinasını emniyetli bir mesafeye götürmeden bırakıp giden iş makinası operatörünün kusurlu olduğunu, iş makinesi yağcılarının iş makinelerini kullanmalarının kesinlikle yasak olduğunu, operatörün bıraktığı yerden patlama yapılan yere iş makinesini götüren iş makinesi yağcısı ...'in kusurlu olduğunu, patlama ekibini ve ateşçiyi iş güvenliği kurallarını hiçe sayarak sıkıştıran ve biran önce patlama yapılması için talimat veren şantiye müdürü ...'ın kusurlu olduğunu, şantiye şefi olarak görevinin şantiyenin sevk ve idaresini sağlamak olduğunu, şantiyenin sevk ve idaresinde yapılması gerekenlerin tamamını maden mevzuatına uygun olarak yaptığını, kazanın oluşmasında kendisinin bir kusuru olmadığını, belirtilen bu sebeplerden dolayı davacının davasının ve tüm taleplerinin reddine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alacakların zamanaşımına uğradığını ve davanın zamanaşımı nedeni ile reddinin gerektiğini, müvekkilinin şirket yetkilisi olmasından ve şirketlerin ceza ehliyeti olmadığından yetkililerinin ceza dosyalarında hasım olarak yargılanmak durumunda kalmalarından kaynaklı olarak dava açıldığını, müvekkiline husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili yönünden esasa girilmeksizin husumetten reddine karar verilmesinin gerektiğini, müvekkilinin söz konusu olayda herhangi bir kusurunun olmadığını, ceza dosyasındaki raporda maktülün çalıştığı iş yerinde iş güvenliği kurallarının en birinci basamağı olan kendi emniyetini öncelikle sağlamak ve ikinci kural olan amirlerinin emirlerine kulak vermek yerine getirmek olan iki basit kurala riayet etmediğini, belirtilen bu nedenlerden dolayı öncelikle davanın esasa girilmeksizin usuli itirazları doğrultusunda zamanaşımı ve husumetten reddine, akabinde müvekkilinin kusursuzluğuna karar verilerek davanın reddi ile yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
3.Davalı Nursoy İnşaat vekili cevap dilekçesi ile; davacının talep ettiği alacağın zamanaşımına uğradığını, bu nedenle zaman aşımından reddinin gerektiğini, ayrıca müvekkil şirketinin iş merkezinin ve genel müdürlüğünün ... ilinde bulunması nedeni ile yetkili mahkemenin ... İş Mahkemeleri olduğunu, bu sebeple de yetki itirazında bulunduklarını, açılan davanın Emet Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2006/38 Esas sayılı dosyası esasa alınarak ikame olunduğunu, söz konusu ceza dosyasının yargıtayca bozulduğunu ve kesinleşmediğini, bu sebeple davanın esasa girilmeden reddinin gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin bir ihmalinin olmadığını, bu sebeple açılan davanın reddini talep ettiklerini, müvekkil şirketin 20.10.2005 başlangıç tarihli poliçe ile Aksigorta A.Ş.'ye işveren mali sorumluluk sigortası yaptırdığını, bu poliçede iş yerinde meydana gelecek iş kazaları sonucunda işverene terettüp edecek hukuki sorumluluk nedeni ile işverenden talep edilecek ve sosyal sigortalar konunun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminatın talepler ile yine aynı kurum tarafından işverene karşı iş kazalarından dolayı ikame edilecek rücu davaları sonucunda ödenecek tazminat miktarlarını yukarıdaki meblağlara kadar temin eder hükmünün yer aldığını ve bu nedenle açıklanan iş bu nedenle Aksigorta A.Ş.'ye davanın ihbarını talep ettiklerini, belirtilen tüm bu nedenlerden dolayı öncelikle kesinlikle kabul anlamına gelmemekle birlikte davanın esasa girilmeksizin usuli itirazları doğrultusunda reddine, bu itirazlarının uygun görülmediği takdirde davanın Aksigorta A.Ş.'ye ihbarına, neticede davaya karşı cevaplarının kabulünü, akabinde müvekkillerinin kusursuzluğuna karar verilerek davacı yanın haksız ve mesnetsiz davasının esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
4.Birleşen Dava davalısı ... vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, sigortalı ...' in ölümü ile sonuçlanan iş kazasına konu Emet Bor İşletme Müdürlüğündeki Hisarcık Açık ocak Dekapaj işi olduğunu, sözleşmenin hizmet alımı sözleşmesi olmadığını yapım sözleşmesi olduğunu, yüklenici firmanın işçilerinin işçilik alacaklarınından ve doğacak iş kazalarından iş sahibinin sorumlu bulunduğunu, Emet Asliye Ceza dosyasındaki kusur raporunda kurumlarına kusur izah edilmediğini, Emet Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/246 esas sayılı dosyasında kurumlarına kusur yükletilmesinin haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 20.03.2014 tarihli ve 2011/246 E., 2014/146 K. sayılı kararıyla; \"Davanın kabulü ile; 36.134,65 TL'nin davalılar Nursoy İnşaat, ..., ..., ... ve ...'ndan gelir bağlama onay tarihi olan 19.02.2007 tarihinden işleyecek yasal faizi ile davalılardan alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava dosyasının kabulü ile, 10.324,18 TL'nin gelir bağlama onay tarihi olan 19.02.2007 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,\" karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı tüm taraflar temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 25.04.2016 tarihli ve 2014/20304 E. 2016/6614 K. sayılı ilamı ile; \"Eldeki davada, elektrik ve maden mühendisi bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan kusur raporu esas alınarak hüküm kurulmuş ise de, gerçek kişi davalıların iş kazasının gerçekleştiği işyerindeki görev ve sorumlulukları ile bu sorumlulukların yerine getirilmemesinin kazaya etkisi ayrıntılı olarak irdelenmediği için anılan rapor hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir. Mahkemece, ceza mahkemesinde yapılan yargılamada gerçek kişi davalıların kusurlu bulunarak mahkum olduğu gözetilerek, kusurun varlığına ilişkin maddi olgu hukuk hakimini bağlayacağından, kesinleşen ceza mahkemesi kararı ile mahkum olanlara herhalde bir miktar kusur verilmesi gereği göz önünde bulundurularak, İşçi sağlığı ve İş Güvenliği mevzuatı ile iş kazasının vuku bulduğu iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden, kusur oran ve aidiyeti konusunda (kişilerin görevi ve bu görevin ne şekilde ihmal edildiği ve bu ihmalin kazaya etkisi hususunda) ayrıntılı rapor alınıp irdelenerek, sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, eksik araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir...\" hususlarına işaret edilmiştir.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; \"A-1-Davanın kısmen kabulü ile; 25.811,40 TL'nin gelir bağlama onay tarihi olan 19.02.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar Nursoy İnşaat San. ve Tic. A.Ş., ..., ...'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine,
B-1-Birleşen dava dosyasının kabulü ile;
-Taleple bağlı kalınarak 10.324,18 TL'nin gelir bağlama onay tarihi olan 19.02.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
-Davacı kurumun her 2 dosyadaki toplam alacağının 25.811,40 TL olduğundan bu hususta tahsilde tekerrüre düşülmemesine,\" karar verilmiştir.
\tV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
\t Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... ve davalılardan ... vekilleri, davalı ..., davalı Gökhan Güner vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı ... vekili temyiz dilekçesinde; sigortalıya atfedilen kusuru kabul etmediklerini, davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmişse de, diğer davalılar ile birlikte müştereken müteselsilen sorumlu oldukları belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.
2.Davalı ... temyiz dilekçesinde; davanın kendisi yönünden reddine karar verilmişse de lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.
3. Davalı ... temyiz dilekçesinde; iş kazasının meydana gelmesinde sorumluluklarının olmadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
4. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dekapaj işinin asıl işleri olduğunu, söz konusu işin eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu, bozma gereği kusur dağılımında bozmaya uyulmadığını beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, rücuan tazminat istemine yöneliktir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi hükümleridir.
3. Değerlendirme
Eldeki dosyada, Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılamada alınan bilirkişi kusur raporunda, iş kazasının meydana gelmesinde davalılardan ...'nün asıl işveren olarak %20 oranında, Nursoy İnş. ve Tic. A.Ş.'nin alt işveren olarak %60 oranında, alt işveren şirket çalışanlarından iş güvenliğinden sorumlu maden mühendisi ...'un %13 oranında, alt işveren vekili/müdürü ...'ın %5 oranında, şantiye şefi maden mühendisi ...'in %1 oranında, patlatma sahasının ateşçisi ...'nun %1, kazalı iş makinesi yağcısı ...'in kusurunun olmadığı belirlenmiş, Mahkemece davalılardan ... ve ... yönünden hesaplanan %1'lik kusur dilimlerinin olayın meydana gelmesinde en büyük kusuru olan tüzel kişilere eklenerek son halde, Eti Maden İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün %21, Nursoy İnşaat San. ve Tic. A.Ş.'nin %61 oranında kusurlu oldukları kabul edilmek suretiyle (diğer kusur oranları sabit kalmakla) asıl davadaki davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece Dairemizce verilen bozma kararına uyulmuş ise de, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir.
Somut olayda, açık işletme madenciliğinin yapıldığı sahada, dekapaj faaliyetini ihale ile davalı ...'nden alan, diğer davalı Nursoy İnş. San. ve Tic. A.Ş. çalışanlarından kazazedenin, iş makinasını yağladığı esnada, sahada yapılan dekapaj/hafriyat çalışmalarına hazırlık için yapılan dinamit patlatılması nedeniyle dağılan taş ve kil parçalarının kendisine isabet etmesi nedeniyle vefatı ile sonuçlanan kazada, kazazedinin, patlatma esnasında bulunmasının tehlikeli olduğu sahada, hangi gerekçeyle bulunduğu, patlatma sahasında bulunmaması gerektiği konusunda kendisine bilgilendirme yapılıp yapılmadığı, bilgilendirmenin, denetlemenin asıl kim/kimler tarafından yapılması gerektiği, bozma sonrası yargılamada alınan bilirkişi raporunda açıkça ortaya konulamamıştır. Bu bağlamda, bozma ilamında da işaret edildiği üzere, gerçek kişi davalıların iş kazasının gerçekleştiği işyerindeki görev ve sorumlulukları ile bu sorumlulukların yerine getirilmemesinin kazaya etkisinin ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, olaya ve oluşa uygun bir şekilde denetlenebilirliğinin sağlanması amacıyla, yeniden oluşturulacak bilirkişi heyetinden rapor alınmalı, gerek görülmesi halinde, sorumlu kişilerin tespitine yönelik olarak, fiili durumun ortaya çıkarılması açısından, yeniden tanık dinlenmeli, toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre karar verilmelidir.
Diğer yandan Mahkemece, davalılardan ... ve ... yönünden bilirkişi raporunda belirlenen %1'lik kusur dilimlerinin davalı tüzel kişilere eklenmesi suretiyle, davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, Mahkeme kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,
Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine, 16.05.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.