MAHKEMESİ\t: Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2025/1047 E., 2025/1862 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Çanakkale İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2023/266 E., 2025/142 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde,davacının ...'a ait işyerinde 01.09.1998 tarihinde çalışmaya başladığını, bu tarihte davalı Kuruma işe giriş bildirgesi verildiğini, davacıya 1...7 sicil numarasının verildiğini, davacının 01.09.1998-08.09.1998 tarihleri arasında bu işyerinde kesintisiz çalıştığını, davalı Kuruma başvuru yapıldığını, ancak Kurumun olumsuz cevap verdiğini, tüm bu nedenlerle sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.1998 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davacının açmış olduğu davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini, hizmet tespiti davasının kamu düzenini ilgilendirdiğini, dava konusu olayda olduğu üzere bilgi ve belgelere dayanmaksızın salt yetersiz soyut tanık anlatımlarına dayandırılması nedeniyle huzurdaki davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.09.1998 tarihinde ... no.lu işyerinde 506 Sayılı Kanun'un 79/8. ve 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde hizmet akdine dayalı ve asgari ücretli olarak 1 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Davalı SGK vekili fiili çalışmanın ispatlanmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6 ., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.\t
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın Yerleşik İçtihatları gereğidir.
2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... ünvanlı işverenin \"...\" adresli ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.09.1998 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyerinin 01.09.1998-05.09.1998 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, işyeri tescil bilgilerinin Kurumdan celbedilmediği, işverenin vergi kaydına göre ise mermer, karo, kaldırım taşı imalatı konulu bir işyeri olduğu, iş yerinin dava konusu 1998/3. dönem bordrosunun dosyaya gönderildiği,bordronun üzerinde \"07.05.20027 tarihli komisyon kararı ile işleme alındığı notunun yazılı olduğu, sigortalı olarak ise sadece ...'ün adının yer aldığı,adı geçenin alınan beyanında ise ne davacıyı ne de işvereni tanıdığını, mermer işlerinde çalışmadığını beyan ettiği, komşu işyeri araştırmasının vergi dairesi, Belediye ve Jandarma marifetiyle yapıldığı, vergi dairesi tarafından ... Belediye tarafından ..., ..., ..., ... (mahalle muhtarı) Jandarma tarafından da ... (işveren), ... ve ...'in davacının çalışmasını bilen kişiler yada komşu olarak tespit edildiği, alınan beyanlarında ise işveren ... dışında kalan ve dinlenen kamu tanıkları ise davacıyı tanımadıkları yada çalışmasını bilmedikleri yönünde beyanda bulundukları, işverenin davacının çalışmasını doğruladığı, Mahkemece işyerinin dava konusu dönem bordrosunun işleme alınmasına ilişkin komisyon kararının araştırılmadığı,mahkemece işverenin beyanı ile dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
3.Tüm bu açıklamalara göre, işverenin davacının çalışmasını doğrulamasının fiili çalışmaya tek başına yeterli olmyacağı hususu da göz önünde bulundurularak Mahkemece davalı Kurumdan iş yerinin dava konusu 1998/3. dönem bordrosunun işleme alınmasına dayanak olduğu belirtilen 07.05.20027 tarihli komisyon kararı ile dayanak kayıtlar celbedilmeli, öte yandananılan bordroda tek bildirimi olan ...'ün ise işvereni ve işyerini tanımadığı ve bu işyerinde çalışmadığını beyan etmesi nedeniyle davalı Kurumdan anılan komisyon kararının bu işyerine ilişkin olup olmadığı hususu da sorulmalı, bozma öncesi komşu işyeri araştırması yapıldığı ancak davacının çalışmasını bilmediklerini beyan ettiklerinden taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.
4.Kabule göre de, davacının (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespitinin yanı sıra sigorta başlangıcının tespitini de talep etmiş olduğundan (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespitinin yanı sıra sigorta başlangıcının tespitine karar verilmeden yazılı şekilde hüküm tesis edilmiş olması isabetsiz bulunmuştur.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.