MAHKEMESİ\t: Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2022/1807 E., 2025/306 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Mersin 1. İş Mahkemesi
SAYISI\t: 2021/276 E., 2022/246 K.
Bölge Adliye Mahkemesi davacı vekili ve feri müdahil vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin 15.07.2020-10.08.2021 tarihleri arasında işveren nezdinde tam gün ve bilfiil çalıştığının tespitine, çalışma süreleri boyunca ödenmeyen SGK primlerinin ödenmesine karar verilmesine talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddia ettiği gibi 15.07.2020- 10.08.2021 tarihleri arasında çalışmasının söz konusu olmadığı, davacının 5 Mayıs 2021 tarihinden itibaren fiili olarak başka bir iş yerinde çalışmaya başladığı, açıklanan nedenlerle; kötü niyetli olarak açılmış olan davanın reddine, karar verilmesine talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını ispatlaması gerektiğini savunmuş yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 03.09.2020 - 16.04.2021 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı işyerinde aralıksız kesintisiz asgari ücret ile çalıştığının tespitine, fazla istemin reddine dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; talep edilen tüm dönem yönünden davanın ispatlandığını, talepleri doğrultusunda karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
4. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davacının 03.09.2020 - 16.04.2021 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı işyerinde aralıksız ve kesintisiz asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de verilen karar yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır. Dosyada bulunan takoğraf kayıtları kapsamında bildirilen araç plakası olan 33... plaka sayılı aracın, 16.09.2020 tarihinden itibaren davalı adına kayıtlı olduğu, işbu araca ilişkin mekanik takoğraf kayıtlarının bilirkişice incelenmesinde, 03.09.2020 tarihinden 16.04.2021 tarihine kadar kayıt olduğu, ancak bu kayıtların süreklilik arz etmediği, işbu kayıtlarda sürücünün ... olarak geçtiği ve belli günlerde raporda belirtildiği şekilde sürüş olduğu, dolayısı ile karara dayanak yapılan mekanik takograf kayıtlarına göre davacının bu dönemde her gün araç kullanmadığı, bu kayıtlara göre davacının kısmi çalışma olgusu üzerinde durulmadan eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.