MAHKEMESİ\t: Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI\t: 2024/2668 E., 2025/464 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ\t: Bucak 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI\t: 2021/69 E., 2024/15 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili 15.03.2021 tarihli dava dilekçesiyle; müvekkilinin 17.11.2020 tarihinde davalıya ait inşaatta çalışırken, inşaat için kurulan demirden yapılmış iskele demirinin elektrik teline temas etmesi sonucu elektrik çarpması neticesiyle ağır yaralandığını, davacının tedavisinin halen devam ettiğini, bir kısım epikriz raporlarını sunduklarını, olayın Savcılığa intikal ettiğini, Savcılık tarafından olay hakkında takipsizlik kararı verildiğini, SGK ulaşan iş kazası bildirimi sonrası, yaptığı incelmede Savcılığın beyanı doğrultusunda yaşanan olayın iş kazası olmadığını ifade ettiğini, bu nedenle davalarının kabulü ile 17.11.2020 tarihinde gerçekleşen kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle; dava şartı noksanlığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı ile aralarında iş sözleşmesinin bulunmadığını, evinin dışına mantolama yaptırmak üzere ehil ... ile görüştüğünü, ... ile götürü pazarlık yaptığını, ... ile mutabık kalmadan oğulları ... ile dava dışı ...'i de konutuna gönderdiğini, iskele kurulumu sırasında elindeki iskele demirinin elektrik teline dokunması sonucunda kazanın meydana geldiğini, işe başlaması sonucu mutabık kaldıkları olayda işi başlatmadan önce SGK giriş bildirgelerinin yapılmasına, elektrik vb. riskler yönünden önlemlerin alınmasına fırsat vermeden ...'ın tasarrufu ile başlanan çalışmadan kaynaklanan kaza nedeniyle işveren sıfatını kazanmasının mümkün olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın açılabilmesi için gerekli olan usul şartları yerine gelmediğini, davacı tarafın iddia ettiği davaya konu olayın olduğu tarihte, davacının sigortalı olmadığının müvekkil Kurum tarafından tespit edildiğini, müvekkil Kurumun 2016/21 sayılı Kısa Vadeli Sigortalılar Daire Başkanlığı genelgesine istinaden sigortalılık tespiti ve iş kazası tespitinin yapılabilmesi için 03.03.2021 tarih ve 21313455 sayılı varide ile müvekkil Kurum tarafından denetime gönderildiğini, davanın haksız ve hukuka aykırı olarak açıldığını, davalı Kurumun davanın açılmasında herhangi bir kusurunun bulunmadığını, esas bakımından da açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
\"1-Davalı SGK yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına,
2-Davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine,\" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Kurum yönünden karar verilmesine yer olmadığına yönelik bir karar verilse dahi; Kurum aleyhine ortaya konulmuş olan yargılama giderleri ve vekalet ücreti kararlarının ortadan kaldırılmasını ve müvekkil Kuruma bu yönde bir yükümlülük yüklenmemesi gerektiğini, eksik ve hatalı işlemler sonucunda müvekkil Kurum aleyhine kanuna aykırı hüküm ortaya konulduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; SGK raporuna ve tespitine karşı 17.01.2023 tarih, 2023/420617/003 sayılı denetmen raporunun iptali için Bucak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin iş mahkemesi sıfatıyla baktığı 2023/91 Esas sayılı dosyası ile devam eden davalarının bulunduğunu, Mahkemece eksik inceleme yapıldığını, davalının SGK kayıtlarının incelenmemesinin hatalı olduğunu, rapora karşı açılan iptal davasının bekletici mesele yapılmamasının hatalı olduğunu, bu davanın davacısının, davacı ...'in babası ... olduğunu, ortada bir eser sözleşmesi olmadığını, davalının işveren olmadığının kabulünün hatalı olup usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş kazası tespitine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Eldeki davaya konu olayın meydana geldiği tarih itibari ile davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesidir. Maddenin birinci fıkrasında iş kazası,
“a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) (Değişik bend:17.04.2008-... S.K./8.mad) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) (Değişik bend: 17.04.2008-... S.K./8. mad) Bu Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır.” şeklinde tanımlanmıştır.
İş kazası nedeniyle sosyal sigorta yardımlarının yapılabilmesi öncelikle Kurumun zararlandırıcı sigorta olayının iş kazası olduğunu kabul etmesine bağlıdır. İş kazası olgusu Kurumca kabul edilmezse somut olayda olduğu gibi sigortalının ya da hak sahiplerinin olayın iş kazası olduğunu dava yolu ile tespit ettirmesi gerekmektedir.
İş kazasını meslek hastalığından ayıran en önemli husus iş kazasının ani meydana gelen bir olay olmasıdır. Ani olayın gerçekleşmesinden sonraki bir vakitte sigortalıda bedenen veya ruhen zararlar meydana gelebilmektedir. Burada önemli olan husus meydana gelen zarar ile ani olay arasında illiyet bağının olup olmadığı meselesidir. Kanunda iş kazası tanımlanırken dıştan gelen bir etkinin varlığından bahsedilmemiştir. Bu nedenle sigortalının kalp krizi veya beyin kanaması geçirmesi ile intihar etmesi de iş kazası kapsamında değerlendirilmektedir. Burada önemli olan bir husus, olayın iş kazası sayılması ile işverenin kazanın meydana gelmesinde kusuru olup olmadığı halinin karıştırılmaması gerektiğidir. Zira bir olayın iş kazası sayılması ile işverenin kusurunun bulunması durumu aynı değildir. Önemine binaen belirtmek gerekir ki illiyet bağının varlığı için sigortalının yaptığı iş ile gerçekleşen kaza arasında bir bağ olması gerekmektedir (Özdemir, Halil, Türk Mevzuatında İş Kazasının Tespiti Davaları, Yargıtay Dergisi, Temmuz 2018, cilt 44, sayı 3).
3. Eldeki davada davacının Kuruma başvurusu üzerine Kurum denetmenince hazırlanan raporda dava dışı ...'ın işveren olarak tespit edilmesi ve söz konusu raporun iptali talebiyle ...'ın davacı sıfatıyla açmış olduğu bir dava bulunduğu dikkate alındığında, Mahkemece yapılacak iş; HMK 124. maddesi gereği davacı vekiline süre verilerek dava dışı ...'ın davaya katılımı sağlanmalı, bu şekilde taraf teşkili sağlanarak yargılamaya devam edilmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle hüküm kurulmalıdır.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.